Reprezentacja Czarnogóry w piłce nożnej to stosunkowo młoda kadra narodowa – swój pierwszy oficjalny mecz rozegrała dopiero w marcu 2007 roku, zaledwie kilka miesięcy po odzyskaniu niepodległości przez kraj. Od tamtego momentu czarnogórscy piłkarze przeszli fascynującą drogę od 199. miejsca w rankingu FIFA aż do historycznego 16. miejsca, które osiągnęli w czerwcu 2011 roku. To imponujący skok, który pokazuje potencjał drużyny z Bałkanów. Choć reprezentacja Czarnogóry w piłce nożnej nigdy nie zakwalifikowała się na wielki turniej, w jej szeregach występowali i występują zawodnicy grający w najlepszych ligach Europy.
Reprezentacja Czarnogóry w piłce nożnej – skład kadry narodowej
Aktualna kadra czarnogórskiej reprezentacji łączy doświadczonych zawodników z młodymi talentami, którzy regularnie występują w europejskich ligach. W zespole nie brakuje piłkarzy znanych z rozgrywek włoskich, angielskich czy niemieckich, co świadczy o rosnącym poziomie czarnogórskiego futbolu. Pełną listę zawodników reprezentujących Czarnogórę w tym sezonie znajdziesz w tabeli poniżej.
Narodziny niepodległej kadry
Reprezentacja Czarnogóry w piłce nożnej powstała w wyniku rozpadu Serbii i Czarnogóry na dwa osobne państwa, po przeprowadzeniu referendum niepodległościowego 21 maja 2006 roku. Od 26 stycznia 2007 roku Czarnogóra jest pełnoprawnym członkiem UEFA, a od 31 maja tegoż roku jest również pełnoprawnym członkiem FIFA.
24 marca 2007 roku rozegrała swój pierwszy mecz. Przeciwnikiem były Węgry, a spotkanie zakończyło się wygraną gospodarzy 2:1. Bramki dla Czarnogóry zdobyli Mirko Vučinić z rzutu karnego oraz Burzanović. To historyczne wydarzenie miało miejsce w Podgoricy i zapoczątkowało nowy rozdział w bałkańskiej piłce.
Drużyna nie wystartowała w eliminacjach do Euro 2008, ponieważ losowanie grup eliminacyjnych nastąpiło przed deklaracją niepodległości Czarnogóry. Pierwszy test w eliminacjach czekał więc zespół dopiero w kwalifikacjach do Mistrzostw Świata 2010 w RPA.
Pierwsze kroki w eliminacjach
Pierwszymi eliminacjami, w których wystąpiła nowo powstała reprezentacja Czarnogóry, były eliminacje do Mistrzostw Świata w Piłce Nożnej 2010 w RPA. Podopieczni trenera Filipovicia zostali przydzieleni do grupy ósmej razem z Włochami, Irlandią, Bułgarią, Cyprem i Gruzją. Trafienie do grupy z mistrzami świata z 2006 roku było ogromnym wyzwaniem dla debiutującej kadry.
Zajęli w niej piąte miejsce zdobywając dziewięć punktów w dziesięciu meczach po jednym zwycięstwie (z Gruzją 2:1), sześciu remisach (z Bułgarią i Cyprem po 2:2, Gruzją 0:0, dwukrotnie z Irlandią po 0:0, i ponownie Cyprem 1:1) i trzech porażkach (dwukrotnie z Włochami 1:2 i 0:2) oraz Bułgarią (1:4) i nie awansowali ostatecznie na mundial. Wynik rozczarowujący, ale dla młodej kadry każdy mecz był bezcenną lekcją.
W czerwcu 2007 reprezentacja Czarnogóry zajmowała 199. miejsce w rankingu FIFA – jedno z najniższych w historii. Zaledwie cztery lata później, w czerwcu 2011, awansowała na historyczne 16. miejsce.
Złoty okres – rekord rankingu FIFA
29 czerwca 2011 w rankingu FIFA reprezentacja Czarnogóry awansowała na 16. miejsce, najwyższe w swojej krótkiej historii (w czerwcu 2007 r., gdy sklasyfikowano ją po raz pierwszy, była na 199. miejscu). To był moment największej chwały czarnogórskiej kadry – skok o 183 pozycje w ciągu zaledwie czterech lat to osiągnięcie godne podziwu.
Ten sukces był efektem systematycznej pracy i dobrej gry w kolejnych eliminacjach. Zespół zaczął regularnie punktować z wymagającymi rywalami, a zawodnicy tacy jak Mirko Vučinić czy Stevan Jovetić stawali się rozpoznawalni w całej Europie.
Eliminacje do Mistrzostw Świata 2014 – największy sukces
W eliminacjach do Mistrzostw Świata w Brazylii w 2014 r. Czarnogóra pod wodzą Branko Brnovicia grała w grupie H z Anglią, Polską, Ukrainą, Mołdawią i San Marino. Zajęła w niej trzecie miejsce z dorobkiem piętnastu punktów po czterech zwycięstwach, trzech remisach i trzech porażkach w dziesięciu meczach. To najlepszy wynik w historii reprezentacji Czarnogóry w eliminacjach do wielkiego turnieju.
Szczególnie pamiętne były mecze z Polską. W pierwszym starciu w Podgoricy padł remis 1:1, w którym bramkę dla Czarnogóry zdobył Stevan Jovetić. Rewanż w Warszawie również zakończył się podziałem punktów – tym razem 2:2. Czarnogórcy pokazali w tych spotkaniach charakter i umiejętności.
W a one-sided match, Montenegro won 6–0, the biggest win in the team’s history. Montenegro then beat Ukraine 1–0 in Kyiv, with the only goal scored by Dejan Damjanović. Zwycięstwo 6:0 nad San Marino z 11 września 2012 roku pozostaje do dziś największym triumfem reprezentacji Czarnogóry, a wygrana na Ukrainie pokazała, że zespół potrafi wygrywać nawet w najtrudniejszych warunkach.
Legendy i najwięksi strzelcy
Historia reprezentacji Czarnogóry w piłce nożnej jest stosunkowo krótka, ale zdążyła już wyłonić prawdziwych bohaterów narodowych. Na czele listy strzelców i legend stoją nazwiska znane w całej Europie.
Stevan Jovetić – lider wszech czasów
Według stanu na 1 listopada 2021 roku Fatos Beqiraj i Stevan Jovetić mają odpowiednio 83 i 62 występy reprezentacyjne, a Stevan Jovetić strzelił 31 bramki w barwach reprezentacji Czarnogóry. Jovetić to bezsprzecznie największy strzelec w historii kadry – jego 31 goli to rekord, który może przetrwać wiele lat.
He made his senior international debut in 2007, in Montenegro’s first international football match as an independent country. Jovetić był obecny od samego początku – debiutował w historycznym pierwszym meczu przeciwko Węgrom. Kariera klubowa zaprowadziła go do Fiorentiny, Manchesteru City, Interu Mediolan czy Monaco, ale zawsze z dumą reprezentował barwy narodowe.
Stevan Jovetić is the youngest player to receive this honour so far; he was 20 years old when he won the award. Dwukrotny piłkarz roku Czarnogóry, Jovetić w wieku zaledwie 20 lat otrzymał pierwszą nagrodę dla najlepszego zawodnika kraju.
Mirko Vučinić – siedmiokrotny piłkarz roku
The most successful players is inaugural holder Mirko Vučinić and Stefan Savić, who each won the award for seven times. Vučinić to absolutna legenda czarnogórskiego futbolu. Siedem tytułów piłkarza roku to rekord, który pokazuje jego dominację przez wiele sezonów.
In 2006, he joined Roma, where he won the Coppa Italia twice; he later moved on to Juventus in 2011, where he won three consecutive Serie A titles. Kariera w AS Romie i Juventusie uczyniła z niego gwiazdę Serie A. W reprezentacji był kluczowym zawodnikiem w najlepszych latach kadry, gdy osiągała najwyższe pozycje w rankingu FIFA.
| Zawodnik | Bramki | Występy | Lata gry |
|---|---|---|---|
| Stevan Jovetić | 31 | 62+ | 2007-obecnie |
| Fatos Beqiraj | – | 83 | 2007-2021 |
| Mirko Vučinić | – | – | 2007-2016 |
| Dejan Damjanović | – | – | 2007-2018 |
Wielkie nazwiska z przeszłości
Zanim Czarnogóra uzyskała niepodległość, piłkarze urodzeni na jej terytorium reprezentowali Jugosławię i Serbię i Czarnogórę. Wśród nich znaleźli się prawdziwi giganci europejskiego futbolu.
Mijatović scored 28 goals in the 1995–96 La Liga season for Valencia, which prompted a move to Real Madrid, where he scored a goal in the 1998 UEFA Champions League Final which ensured Madrid’s first European Cup in 32 years. In 1997, Mijatović was named runner-up for the Ballon d’Or, behind Ronaldo and ahead of Zinedine Zidane. Predrag Mijatović to prawdopodobnie najbardziej utytułowany piłkarz urodzony w Czarnogórze. Jego gol w finale Ligi Mistrzów 1998 przeciwko Juventusowi dał Realowi Madryt pierwszy triumf w tych rozgrywkach od 32 lat. Drugie miejsce w plebiscycie na Złotą Piłkę w 1997 roku – za Ronaldo, ale przed Zinedine’em Zidane’em – pokazuje jego klasę światową.
Dejan Savićević to kolejna legenda. Urodzony w 1966 roku w Podgoricy, był gwiazdą AC Milanu w latach 90., gdzie wygrał Serie A i Ligę Mistrzów. Jego techniczne umiejętności i kreatywność na boisku czyniły z niego jednego z najlepszych ofensywnych pomocników swojej generacji.
Stadion i infrastruktura
Montenegro play their home matches at the Podgorica City Stadium (Montenegrin: Stadion pod Goricom). The stadium’s capacity is 15,230, but international matches reduce this to between 10,700 and 13,000. Stadion Podgorica, znany lokalnie jako Stadion pod Goricom, to dom czarnogórskiej reprezentacji. Arena mieści ponad 15 tysięcy widzów, choć na mecze międzynarodowe pojemność jest redukowana ze względów bezpieczeństwa.
The Football Association of Montenegro owns Camp FSCG, a Montenegrin training ground. Built in 2007, the centre has a total area of 54,000 square metres. It is located on Ćemovsko polje, a plain located in the outskirts of Podgorica outskirts between the settlements of Stari Aerodrom and Konik. It consists of six pitches with stands and floodlights, and House of Football – the seat of the Football Association of Montenegro. Czarnogórski związek piłkarski dysponuje również nowoczesnym centrum treningowym Camp FSCG, wybudowanym w 2007 roku. Kompleks o powierzchni 54 tysięcy metrów kwadratowych obejmuje sześć boisk z trybunami i oświetleniem oraz siedzibę związku.
Kolejne kampanie eliminacyjne
Po sukcesie w eliminacjach do mundialu 2014, reprezentacja Czarnogóry w piłce nożnej próbowała powtórzyć wyczyn w kolejnych kampaniach, ale bez większego powodzenia.
Jego następcą został Ljubiša Tumbaković z którym Czarnogórcy zdołali zająć czwarte miejsce w eliminacjach do Euro 2016. Tumbaković przejął stery po Brnoviciciu, ale czwarte miejsce w grupie nie dało awansu na turniej we Francji.
Czarnogórscy piłkarze grali w grupie E – razem z Danią, Rumunią, Polską, Kazachstanem oraz Armenią – i zajęli trzecie miejsce, które nie dało im kwalifikacji do Mundialu. Eliminacje do mistrzostw świata 2018 w Rosji przyniosły podobny rezultat – trzecie miejsce w grupie, ale bez awansu.
Trudne eliminacje do Euro 2020
W eliminacjach do Euro 2020 Czarnogórcy grali w grupie A razem z Anglią, Czechami, Kosowem i Bułgarią. Zajęli w niej jednak ostatnie miejsce z dorobkiem zaledwie trzech punktów notując trzy remisy i pięć porażek w ośmiu meczach. To był jeden z najgorszych wyników w historii kadry. Ostatnie miejsce w grupie i zaledwie trzy punkty pokazały, że drużyna przeżywa kryzys.
On 27 March 2015, Montenegro’s home match against Russia was abandoned after 67 minutes due to crowd violence, after the Russian left-back Dmitri Kombarov was hit by a projectile. The score was goalless and Russia had missed a penalty moments before the match was abandoned. Szczególnie kontrowersyjny był mecz z Rosją w marcu 2015 roku, przerwany w 67. minucie z powodu zamieszek na trybunach. Rosyjski obrońca Dmitri Kombarow został trafiony przedmiotem rzuconym z trybun, co zmusiło sędziego do przerwania spotkania.
Rywalizacja z Polską
Reprezentacja Polski i reprezentacja Czarnogóry mierzyły się ze sobą kilkukrotnie w eliminacjach, zawsze dostarczając kibicom emocji. Dwukrotnie obie drużyny trafiły do tej samej grupy eliminacyjnej – do mundialu 2014 i 2018.
W kampanii do mistrzostw świata 2014 oba mecze zakończyły się remisami. W kampanii walki o Mundial 2014 dwukrotnie padł remis. Czarnogórcy pokazali, że potrafią postawić się faworytom i wyrwać cenne punkty.
Pierwszy gol padł w 40 minucie dzięki pięknemu uderzeniu z rzutu wolnego Roberta Lewandowskiego. Wyrównał w 63 minucie Stefan Mugoša. Biało-Czerwoni znowu wyszli na prowadzenie po bramce Łukasza Piszczka, który wykorzystał świetne podanie od Piotrka Zielińskiego. W eliminacjach do mundialu 2018 Polska wygrała w Podgoricy 2:1, ale Czarnogórcy walczyli do końca. Stefan Mugoša zdobył wtedy swoją premierową bramkę dla reprezentacji.
Rewanż w Warszawie w październiku 2017 roku był jeszcze bardziej dramatyczny. Wygraną 4-2 Polska przypieczętowała sobie awans na Mundial 2018. Biało-Czerwoni prowadzili 2:0, ale Czarnogóra doprowadziła do remisu. Dopiero w końcówce gole Lewandowskiego i Grosickiego dały Polsce zwycięstwo i awans na mundial.
Wyzwania i przyszłość
Reprezentacja Czarnogóry w piłce nożnej wciąż czeka na swój pierwszy udział w wielkim turnieju. Mimo że minęło już prawie 20 lat od pierwszego meczu, kadra narodowa nie zdołała zakwalifikować się ani na mistrzostwa świata, ani na mistrzostwa Europy.
Głównym problemem jest brak szerokiej kadry – Czarnogóra to kraj liczący zaledwie około 620 tysięcy mieszkańców, co ogranicza pulę potencjalnych zawodników. Każda kontuzja kluczowego piłkarza może znacząco osłabić zespół. Dodatkowo, w ostatnich latach drużyna boryka się z problemami organizacyjnymi i częstymi zmianami trenerów.
Największe zwycięstwo w historii: 6:0 vs San Marino (11 września 2012). Najwyższe miejsce w rankingu FIFA: 16. pozycja (czerwiec 2011).
Mimo trudności, czarnogórski futbol wciąż produkuje utalentowanych zawodników grających w najlepszych ligach Europy. Młodzi piłkarze tacy jak Nikola Krstović czy Vasilije Adžić dają nadzieję na lepszą przyszłość. Kluczem będzie stabilizacja organizacyjna i długoterminowa strategia rozwoju, która pozwoli wykorzystać potencjał małego, ale ambitnego kraju.
Historia pokazuje, że reprezentacja Czarnogóry potrafi zaskoczyć – skok z 199. na 16. miejsce w rankingu FIFA w ciągu czterech lat był niemałym wyczynem. Teraz przed kadrą stoi zadanie, by wrócić do formy z lat 2010-2014 i w końcu zakwalifikować się na wielki turniej. Kibice wciąż wierzą, że ten moment nadejdzie.