Polonia Bytom to klub, który przez dekady wyznaczał standardy polskiej piłki, a dziś — po latach tułaczki po niższych ligach — znów gra na poziomie, który choć trochę przywodzi na myśl dawne czasy. Awans do I ligi w sezonie 2024/2025 to nie tylko sportowy sukces, ale też sygnał, że bytomski klub wychodzi z długiego kryzysu. Żeby jednak zrozumieć, kim są ludzie tworzący tę drużynę — zarówno dziś, jak i przez ostatnie siedem dekad — warto spojrzeć na Polonię szerzej: od legendarnych strzelców i bramkarzy, przez rekordzistów, aż po tych, którzy dziś walczą o utrzymanie na drugim poziomie rozgrywkowym.
Polonia Bytom – zawodnicy w aktualnej kadrze
Po awansie do I ligi skład Polonii przeszedł kilka istotnych ruchów transferowych — klub musiał wzmocnić się na kilku pozycjach, by sprostać wymaganiom wyższej klasy rozgrywkowej. Kto konkretnie tworzy tę drużynę w bieżącym sezonie, z jakimi numerami i na jakich pozycjach — wszystkie te dane znajdziesz w tabeli poniżej.
Bramkarze
Obrońcy
Pomocnicy
Napastnicy
Jan Liberda – człowiek-rekord, którego wynik trudno przebić
Jan Liberda był najlepszym strzelcem klubu z dorobkiem 145 goli, a także dwukrotnie został królem strzelców Polskiej I ligi — w 1959 i 1962 roku. To liczby, które w kontekście polskiej piłki robią wrażenie do dziś. W sezonie 1959 Liberda strzelił dla Polonii 21 bramek i został królem strzelców I ligi. To osiągnięcie powtórzył jeszcze dwukrotnie, w tym podczas zdobywania mistrzostwa w 1962 roku.
Liberda występował w Polonii przez dwie dekady i pozostaje bezsprzeczną legendą bytomskiego futbolu. Najwięcej bramek w I lidze w barwach klubu strzelił właśnie Jan Liberda, który występował w latach 1949–1969. Co ważne — przez cały ten czas nie opuścił Bytomia. W Polsce przez całą seniorską karierę związany był z Polonią Bytom.
Najwięcej meczów w I lidze rozegrał z kolei Paweł Orzechowski — 329. To rekord, który mówi sam za siebie: prawie 330 spotkań na najwyższym poziomie w barwach jednego klubu to w polskiej piłce rzadkość.
Edward Szymkowiak – bramkarz, którego imię nosi stadion
Nie ma drugiego zawodnika, który byłby tak trwale wpisany w tożsamość Polonii Bytom. W okresie największych sukcesów w drużynie grał reprezentant Polski i bramkarz Edward Szymkowiak, którego imię nosi stadion klubu. Szymkowiak to symbol złotej ery Polonii — rozegrał 53 mecze w reprezentacji Polski, co jak na tamte czasy było imponującym osiągnięciem.
W rankingu reprezentacyjnym prowadzi właśnie Edward Szymkowiak z 53 meczami w kadrze, przed Zygmuntem Anczkiem (52 mecze) i Janem Banasiem (36 meczów). Trójka na szczycie tego zestawienia pochodzi z tego samego okresu — lat 50. i 60. — co pokazuje, jak silna była wtedy bytomska drużyna pod względem reprezentacyjnym.
53 — tyle razy Edward Szymkowiak bronił barw reprezentacji Polski, grając na co dzień w Polonii Bytom. To do dziś rekord klubu w liczbie występów w kadrze narodowej.
W plebiscycie Życia Bytomskiego na najlepszych sportowców powojennego Bytomia zwyciężył Edward Szymkowiak, a kolejne pięć miejsc zajęli również piłkarze Polonii — Jan Liberda, Ryszard Grzegorczyk, Henryk Kempny, Kazimierz Trampisz i Zygmunt Anczok. Sześć z sześciu pierwszych miejsc dla piłkarzy jednego klubu — to mówi wszystko o tym, czym Polonia była dla miasta.
Złota era: mistrzostw Polski i europejskie puchary
Bytomianie zapisali się w historii jako dwukrotni mistrzowie Polski i zdobywcy prestiżowych trofeów europejskich. W sezonie 1954/1955 klub zdobył mistrzostwo Polski, pokonując w decydującym meczu Legię Warszawa 3:1.
Autorami największych sukcesów w lidze są: Ryszard Koncewicz, z którym klub zdobył mistrzostwo w 1954 roku, oraz Hubert Skolik, który poprowadził drużynę do drugiego triumfu w 1962 roku.
Na arenie europejskiej Polonia też zostawiła ślad. Polonia Bytom dwukrotnie startowała w rozgrywkach Pucharu Europy i była pierwszym polskim klubem, który awansował do pierwszej rundy tych rozgrywek. Również dwukrotnie drużyna występowała w finale Pucharu Rappana — w 1964 roku uległa Slovnaftowi Bratysława, a rok później zdobyła to trofeum, pokonując SC Lipsk.
Rok 1965 przyniósł kolejny rozdział. W 1965 roku Polonia uczestniczyła w International Soccer League. Drużyna wygrała te rozgrywki i uzyskała dzięki temu prawo do gry o American Challenge Cup, który był w posiadaniu Dukli Praga przez poprzednie cztery lata. Polonia wygrała 2:0 i 1:1, a puchar do dziś znajduje się w siedzibie klubu.
Królowie strzelców ekstraklasy z Polonii Bytom
W historii polskiej ekstraklasy zawodnicy Polonii Bytom kilkukrotnie sięgali po koronę króla strzelców. To zestawienie najlepiej pokazuje, jak dominująca ofensywnie była ta drużyna w swojej złotej erze:
| Zawodnik | Sezon | Liczba bramek |
|---|---|---|
| Henryk Kempny | 1954 | 13 |
| Jan Liberda | 1959 | 21 |
| Jan Liberda | 1962 | – |
Henryk Kempny zdobył dla Polonii Bytom łącznie 54 bramki w ekstraklasie. Był kluczową postacią drużyny w sezonie pierwszego mistrzostwa i jednym z najskuteczniejszych napastników tamtej generacji.
Rekordziści klubu – zestawienie
Dla tych, którzy lubią liczby — poniżej najważniejsze rekordy Polonii Bytom skompilowane w jednym miejscu:
| Kategoria | Zawodnik | Wynik |
|---|---|---|
| Najwięcej bramek w I lidze | Jan Liberda | 145 goli |
| Najwięcej meczów w I lidze | Paweł Orzechowski | 329 meczów |
| Najwięcej występów w reprezentacji | Edward Szymkowiak | 53 mecze |
| Drugi w klasyfikacji reprezentacyjnej | Zygmunt Anczok | 52 mecze |
| Trzeci w klasyfikacji reprezentacyjnej | Jan Banaś | 36 meczów |
Długi upadek i powolna odbudowa
Po spadku z ekstraklasy w 1977 roku Polonia na krótko wróciła do elity w sezonach 1986/1987 i 1993/1994, ale nie zdołała utrzymać się na najwyższym poziomie. Lata 90. i początek XXI wieku przyniosły trudności finansowe, które skutkowały spadkiem do niższych lig, w tym do III ligi w 2007 roku.
Punktem zwrotnym był sezon 2019/2020, gdy pod wodzą trenera Kamila Rakoczego Polonia wywalczyła awans do II ligi, a w sezonie 2024/2025, prowadzona przez Łukasza Tomczyka, awansowała do I ligi po zwycięstwie w barażach nad Hutnikiem Kraków (4:1).
Sezon 2024/25 w II lidze: Daniel Świderski z wynikiem 22 goli został królem strzelców całej ligi, a Polonia Bytom zdobyła tytuł mistrza II ligi — i to z serią 12 kolejnych zwycięstw, co było najdłuższą passą wygranych w całych rozgrywkach.
Obecna pozycja w rankingu wszech czasów — 18. miejsce po 35 sezonach w najwyższej klasie — pokazuje historyczne znaczenie klubu. To wciąż imponujący dorobek, choć dystans do czołowych polskich marek jest dziś wyraźnie widoczny.
Trener Łukasz Tomczyk i droga do I ligi
Obecnie trenerem pierwszej drużyny jest Łukasz Tomczyk, który awansował z nią do I ligi. Jego praca w poprzednim sezonie została doceniona przez kibiców i zarząd klubu — to właśnie pod jego wodzą Polonia wróciła do profesjonalnej piłki. Tomczyk objął drużynę z jasnym zadaniem i je wykonał — wyniki w barażach (4:1 z Hutnikiem) nie pozostawiały wątpliwości, że ta drużyna była gotowa na wyższy poziom.
Polonia w lutym i marcu 2026 roku rozegrała szereg ważnych spotkań — porażka z ŁKS Łódź 2:3, mecze ze Stalą Rzeszów i Pogonią Siedlce — każdy punkt ma znaczenie w kontekście rankingu pierwszoligowych drużyn. I liga to zupełnie inna bajka niż II liga — intensywność, jakość rywali i presja są nieporównywalnie wyższe.
Stadion i infrastruktura
Klub rozgrywa swoje mecze na Stadionie im. Edwarda Szymkowiaka przy ul. Olimpijskiej 2, który może pomieścić około 5500 widzów. Tymczasowo drużyna rozgrywa mecze na obiekcie mieszczącym się przy ul. Piłkarskiej 8 w Bytomiu. Przeprowadzka na czas modernizacji to inwestycja w przyszłość — klub chce spełniać wymogi licencyjne na wypadek awansu do ekstraklasy.
Legendy Polonii – kogo warto znać
Poniżej kilka nazwisk, które każdy kibic Polonii Bytom powinien kojarzyć. To nie jest pełna lista zasłużonych — to raczej punkt wyjścia do głębszego poznania historii klubu:
- Jan Liberda — rekordowy strzelec klubu (145 goli), trzykrotny król strzelców ekstraklasy, przez 20 lat wierny tylko Polonii
- Edward Szymkowiak — legendarny bramkarz, 53 mecze w reprezentacji Polski, patron stadionu klubowego
- Paweł Orzechowski — rekordzista w liczbie meczów w I lidze (329 spotkań)
- Zygmunt Anczok — 52 mecze w kadrze, wyróżniony tytułem Piłkarza Roku 1966
- Henryk Kempny — król strzelców ekstraklasy w 1954 roku, kluczowa postać pierwszego mistrzostwa
Pierwszym reprezentantem Polski delegowanym przez Polonię był Zygmunt Kulawik, który wystąpił w meczu z Rumunią 19 lipca 1947 w Warszawie. To pokazuje, jak szybko po reaktywacji klub stał się liczącym się punktem odniesienia dla polskiej piłki.
Polonia Bytom dziś — między historią a ambicjami
Polonia Bytom to klub, który w latach 50. i 60. XX wieku należał do absolutnej czołówki polskiej piłki, a dziś toczy walkę o powrót do ekstraklasy. Dwa tytuły mistrzowskie, cztery wicemistrzostwa i triumf w Pucharze Intertoto to dorobek, którego nie da się zapomnieć.
Podobną drogę przeszły takie marki jak Ruch Chorzów (również gra w I lidze), Widzew Łódź (powrócił do ekstraklasy) czy Zagłębie Sosnowiec (niższe ligi). Polonia wpisuje się w szerszy trend historycznych klubów, które po latach kryzysu próbują odbudować swoje miejsce w polskiej piłce. Różnica jest taka, że bytomski klub ma za sobą wyjątkowo bogate archiwum — i ludzi, którzy o tej historii nie zapomnieli.