Toulouse FC to klub, który przez dekady balansował między Ligue 1 a Ligue 2, bankructwem a europejskimi pucharami — i właśnie ta sinusoida sprawia, że historia Les Violets jest jedną z ciekawszych we francuskim futbolu. Zdobycie Coupe de France w 2023 roku, zaledwie rok po powrocie z drugiej ligi, to moment, który definiuje obecną tożsamość klubu. Dla kogoś, kto dopiero zaczyna śledzić TFC, warto wiedzieć skąd przyszli, zanim zacznie się patrzeć na to, co robią dziś.
Toulouse FC: rozgrywki w bieżącym sezonie
TFC rywalizuje aktualnie w Ligue 1 oraz Pucharze Francji jako obrońca tytułu z 2023 roku. Wszystkie mecze Toulouse FC z bieżącego sezonu — daty, godziny i wyniki — znajdziesz w zestawieniu zamieszczonym poniżej. Jeśli chcesz sprawdzić konkretne spotkanie, lista obejmuje kompletny terminarz we wszystkich rozgrywkach.
Skąd wziął się klub — narodziny i reaktywacja
W 1937 roku założono klub piłkarski w Tuluzie, który nosił nazwę Toulouse Football Club. W latach 60. klub upadł, ale później został reaktywowany. Pod obecną nazwą, czyli Toulouse Football Club, zaczął funkcjonować od 1970 roku. To ważne rozróżnienie — gdy mówi się o historii TFC, często myli się dwie różne jednostki prawne. Toulouse było bez dużego klubu od 1967 roku, kiedy ówczesny Toulouse FC sprzedał swoich zawodników i miejsce w najwyższej lidze paryskiemu Red Star. Trzy lata później nowy klub, Union Sportive Toulouse, powstał z popiołów.
Klub aktualny został stworzony w 1970 roku pod nazwą Union Sportive de Toulouse, a następnie przemianowany na Toulouse Football Club w 1979 roku. Przydomki, które funkcjonują do dziś — Les Violets czy Le Téfécé — wzięły się wprost z miasta. Główny kolor klubu to fiolet, ponieważ Tuluza znana jest jako la Cité des violettes — Miasto Fiołków.
Stadion — wyspa na Garonnie
Toulouse FC rozgrywa mecze domowe na Stadium de Toulouse. Stadion został zbudowany w 1937 roku i może pomieścić 33 150 kibiców. Obiekt stoi dosłownie na wyspie rzecznej — most prowadzący na stadion to jeden z charakterystycznych elementów wizytówki klubu.
Stadion gościł wielkie imprezy, takie jak Mistrzostwa Świata 1998, Puchar Świata w rugby 2007 oraz UEFA Euro 2016. Dla kibiców TFC to nie tylko arena meczów ligowych — to obiekt z prawdziwą historią.
Najlepsze sezony w Ligue 1
Na przestrzeni wszystkich lat Toulouse FC nie była w stanie wywalczyć mistrzostwa kraju. W rozgrywkach ligi francuskiej raz osiągała etap wicemistrzostwa, a dwukrotnie plasowała się na trzecim miejscu. Ten najlepszy sezon w Ligue 1 miał miejsce dawno, bo w latach 50. poprzedniego wieku. Wówczas klub z Tuluzy okazał się gorszy tylko od Stade de Reims.
Kolejny naprawdę dobry okres przyszedł dopiero pół wieku później. W sezonie 2008/09 Toulouse zajęło czwarte miejsce w Ligue 1, co dało im awans do nowo powstałej Ligi Europy UEFA. Ich zawodnik André-Pierre Gignac był w tym sezonie najlepszym strzelcem Ligue 1 z 24 golami. To był szczyt sportowej formy w nowoczesnej historii klubu.
24 gole w sezonie 2008/09 — tyle strzelił André-Pierre Gignac, zostając królem strzelców Ligue 1 i zapewniając sobie powołanie do reprezentacji Francji.
Europejskie przygody TFC
Drużyna grała w europejskich rozgrywkach łącznie sześć razy. Debiut był spektakularny.
Puchar UEFA 1986/87 — nokaut Napoli z Maradoną
Pierwszy raz w historii Toulouse FC wystąpiła w europejskich rozgrywkach w sezonie 1986/1987. Wówczas w Pucharze UEFA klub ten w 1. rundzie wyeliminował SSC Napoli. W kolejnym etapie rywalizacji Tuluza konfrontowała się ze Spartakiem Moskwa. Tym razem górą byli rywale, którzy wyeliminowali francuski zespół.
Kolejna kampania Tuluzy w Europie zakończyła się podobnym efektem. W 2. rundzie Pucharu UEFA sezonu 1987/1988 lepszy okazał się Bayer Leverkusen. Dwa kolejne sezony, dwa odpadnięcia — ale sam fakt wyeliminowania Napoli z Maradoną to coś, czego kibice TFC nie zapomnieli.
Liga Mistrzów 2007/08 — Liverpool kładzie kres marzeniom
W 2007 roku Toulouse po raz pierwszy w historii zakwalifikowało się do Ligi Mistrzów UEFA. W trzeciej rundzie kwalifikacyjnej do Ligi Mistrzów 2007/08 Toulouse przegrało z Liverpoolem i nie awansowało do fazy grupowej. Mimo odpadnięcia, samo zakwalifikowanie się do eliminacji Champions League to osiągnięcie, które do dziś pozostaje historycznym momentem dla klubu.
W Lidze Europy 2009/10 Toulouse dotarło do fazy grupowej. To był ostatni raz przez długi czas, gdy Les Violets liczyli się w Europie — zanim wszystko runęło.
Bankructwo, spadek i odbudowa
Historia TFC to historia kilkukrotnego podnoszenia się z kolan. Olivier Sadran przejął klub po jego bankructwie w 2001 roku, które skutkowało spadkiem do Championnat National. Sadran, przedsiębiorca z branży cateringowej lotniczego, zainwestował w klub i doprowadził do jego powrotu na najwyższy poziom.
W sezonie 2003/04 Toulouse wróciło do Ligue 1. Przez kolejne 17 lat klub nieprzerwanie grał w najwyższej klasie rozgrywkowej — był to 17. kolejny sezon w najwyższej lidze francuskiej — zanim w 2020 roku nadszedł kolejny kryzys.
W sezonie 2019/20, w związku z pandemią COVID-19, sezon Ligue 1 zakończono przedwcześnie, a Toulouse uplasowało się na ostatnim miejscu tabeli, co skutkowało spadkiem do Ligue 2. Tym razem jednak odpowiedź przyszła szybko i z zupełnie innej strony.
RedBird Capital i nowy rozdział
21 lipca 2020 roku firma RedBird Capital Partners kupiła większościowy pakiet udziałów w Toulouse FC. Klub przyjął filozofię opartą na danych, wykorzystując zaawansowane statystyki do optymalizacji rekrutacji. Efekty przyszły zaskakująco szybko.
Philippe Montanier został mianowany trenerem w czerwcu 2021 roku, wprowadzając dyscyplinę taktyczną i doprowadzając Toulouse do tytułu Ligue 2 w sezonie 2021/22 z bilansem 23 zwycięstw, 10 remisów i 5 porażek, co zapewniło bezpośredni awans do Ligue 1.
| Sezon | Rozgrywki | Wynik / osiągnięcie |
|---|---|---|
| 2001/02 | Championnat National | Odbudowa po bankructwie |
| 2003/04 | Ligue 2 → Ligue 1 | Powrót do najwyższej klasy |
| 2006/07 | Ligue 1 | 3. miejsce → kwalifikacja do Ligi Mistrzów |
| 2008/09 | Ligue 1 | 4. miejsce, Gignac królem strzelców (24 gole) |
| 2019/20 | Ligue 1 | Ostatnie miejsce, spadek do Ligue 2 |
| 2021/22 | Ligue 2 | Mistrzostwo Ligue 2, powrót do Ligue 1 |
| 2022/23 | Ligue 1 + Coupe de France | 13. miejsce w lidze, zdobycie Pucharu Francji |
| 2023/24 | Liga Europy UEFA | Awans do fazy pucharowej |
Coupe de France 2023 — historyczny finał
Kwiecień 2023 roku to data, którą każdy kibic TFC zna na pamięć. 29 kwietnia 2023 roku na Stade de France w Saint-Denis rozegrano finał Pucharu Francji między Nantes a Toulouse. Toulouse wygrało 5:1, zdobywając swój pierwszy tytuł Coupe de France.
Po powrocie do najwyższej klasy drużyna Montaniera zajęła przyzwoite 13. miejsce w lidze 2022/23, jednocześnie realizując niesamowitą przygodę w Pucharze Francji, zakończoną zwycięstwem 5:1 nad Nantes w finale 29 kwietnia 2023 roku — pierwszym ważnym trofeum w nowoczesnej historii klubu.
5:1 z Nantes w finale Pucharu Francji przy 78 038 widzach na Stade de France — to pierwsze wielkie trofeum TFC od ponad 60 lat i przepustka do Ligi Europy UEFA.
W sezonie 2022/23 Toulouse zdobyło Puchar Francji po raz pierwszy w swojej historii, kwalifikując się tym samym do Ligi Europy UEFA 2023/24. W fazie grupowej Ligi Europy Toulouse z powodzeniem awansowało do fazy pucharowej. 15 grudnia 2023 roku, w 6. kolejce fazy grupowej Ligi Europy, Toulouse pokonało LASK Linz 2:1, zapewniając sobie awans do rundy play-off.
Wychowankowie, którzy zrobili kariery
TFC od lat funkcjonuje jako klub-trampolina — miejsce, gdzie młode talenty dojrzewają, zanim trafią do większych ośrodków. Klub służył jako trampolina dla wielu zawodników, w tym mistrza świata bramkarza Fabriena Bartheza, napastników André-Pierre’a Gignaca, Martina Braithwaite’a i Wissama Bena Yedddera.
Fabien Barthez — od Tuluzy do mistrzostwa świata
Jednym z najbardziej znanych wychowanków jest bramkarz Fabien Barthez, który dołączył do akademii pod koniec lat 80. i podpisał pierwszy profesjonalny kontrakt w 1990 roku, rozgrywając 28 spotkań dla pierwszej drużyny Toulouse w latach 1991–1992, zanim przeniósł się do Olympique Marsylia. Barthez stał się kluczową postacią reprezentacji Francji, która wygrała Mistrzostwa Świata w 1998 roku, zdobywając 87 caps dla Les Bleus.
Gignac, Ben Yedder, Braithwaite — fabryka napastników
Centrum szkoleniowe wykształciło m.in. Étienne’a Capoue’a, Wissama Bena Yedddera, Moussę Sissoko i André-Pierre’a Gignaca. To imponująca lista jak na klub, który nie ma w gablocie mistrzostwa Francji. Gignac trafił do Tuluzy jako młody zawodnik, a po sezonie z 24 golami stał się jednym z najlepszych napastników w historii Ligue 1.
- Fabien Barthez — bramkarz, mistrz świata 1998, 87 meczów dla reprezentacji Francji
- André-Pierre Gignac — król strzelców Ligue 1 w sezonie 2008/09 (24 gole)
- Wissam Ben Yedder — jeden z najskuteczniejszych napastników pokolenia, wychowanek akademii TFC
- Moussa Sissoko — środkowy pomocnik, reprezentant Francji, wychowanek klubu
Trofea i palmarès
Toulouse FC to francuski klub, który ma na swoim koncie wygraną w krajowym pucharze. Poza tym sukcesem Toulouse może pochwalić się występami w europejskich pucharach. Palmarès nie powala rozmachem, ale każde trofeum ma swoją historię.
| Trofeum | Rok / lata | Uwagi |
|---|---|---|
| Coupe de France | 2023 | Finał: Toulouse 5:1 Nantes |
| Ligue 2 (mistrzostwo) | 3 razy (ostatnio 2022) | Powrót do Ligue 1 w 2022 |
| Wicemistrzostwo Francji | Lata 50. XX w. | Poprzednik klubu (TFC 1937) |
| Liga Europy UEFA | 2023/24 | Awans do fazy pucharowej |
Na przemian można spotkać Toulouse w rozgrywkach Ligue 1 oraz Ligue 2 — to zdanie, które przez lata świetnie oddawało charakter tego klubu. Dziś, po przejęciu przez RedBird i zdobyciu Pucharu Francji, ambicje są wyraźnie wyższe. Les Violets chcą być stałym elementem Ligue 1, a nie gościem, który co kilka lat wraca z drugiej ligi.