Plymouth Argyle to jeden z najbardziej geograficznie odizolowanych klubów w angielskiej piłce nożnej — miasto Plymouth leży na samym południowo-zachodnim krańcu Anglii, a mimo to klub od ponad 130 lat regularnie toczy boje w zawodowych rozgrywkach. Pilgrims są najbardziej wysuniętym na południe i zachód klubem Football League w Anglii i reprezentują największe miasto w kraju, które nigdy nie gościło piłki nożnej na najwyższym poziomie. To właśnie ta specyfika — geograficzna izolacja, huśtawka między drugą a czwartą ligą, jeden z najlepszych sezonów w historii angielskiej trzeciej ligi — sprawia, że historia Argyle jest warta poznania nawet dla kogoś, kto dopiero zaczyna interesować się angielskim futbolem.
Plymouth Argyle: rozgrywki bieżącego sezonu
Po powrocie do League One klub stara się odbudować pozycję po nieudanym epizodzie w Championship. Kompletny terminarz meczów Argyle z aktualnego sezonu we wszystkich rozgrywkach znajdziesz w zestawieniu poniżej — tabela jest na bieżąco aktualizowana i zawiera zarówno wyniki, jak i nadchodzące spotkania.
Początki: od Argyle Athletic Club do zawodowców
Plymouth Argyle Football Club został założony w 1886 roku jako Argyle F.C. Klub początkowo nosił nazwę Argyle FC i zmienił ją na Plymouth Argyle w 1903 roku, kiedy przeszedł na profesjonalizm. Klub wziął swoją nazwę od pułku Argyll & Sutherland Highlanders, stacjonującego w pobliżu, a swoje barwy — zieloną i białą — od herbu miasta.
Klub dołączył do Football League w 1920 roku i od tamtej pory rywalizuje w jej strukturach, zdobywając tytuły ligowe, awansując i spadając. Argyle jest najdalej wysuniętym na południe i zachód klubem ligowym w Anglii, a także jedynym profesjonalnym klubem w kraju noszącym nazwę „Argyle”.
W drugim sezonie jako profesjonalny klub Argyle zdobyli swój pierwszy tytuł — Western League — w 1905 roku. Był to sygnał, że klub z Devonu potrafi rywalizować z najlepszymi, choć droga na wyższe szczeble angielskiej piłki okazała się długa i wyboista.
Home Park — „Theatre of Greens”
Znany kibicom jako Theatre of Greens, Home Park przyjmuje sympatyków Plymouth Argyle od czasu, gdy klub uczynił go swoją stałą siedzibą w 1901 roku. Stadion był intensywnie bombardowany podczas II wojny światowej i w dużej mierze odbudowany, aby móc przyjąć mecze po wznowieniu rozgrywek Football League w 1945 roku.
Obecna pojemność stadionu wynosi 17 000 miejsc. Przez lata Home Park był świadkiem zarówno wielkich triumfów, jak i bolesnych upadków — w tym słynnego meczu towarzyskiego z 1973 roku, gdy Argyle pokonali brazylijski Santos 3–2 w meczu towarzyskim na Home Park, a Pelé strzelił karnego w przegranej sprawie przed niemal 38 000 widzami.
Trofea i tytuły: rekordziści trzeciej ligi
Plymouth Argyle zdobyli wiele tytułów w krajowych rozgrywkach. Czterokrotnie wygrali trzecią ligę angielskiej piłki nożnej, co jest rekordem. Pilgrims sięgnęli po tytuł mistrzów trzeciej ligi łącznie pięć razy, ostatnio jako mistrzowie League One w sezonie 2022/23.
| Sezon | Osiągnięcie |
|---|---|
| 1929–30 | Mistrzostwo Third Division South, awans do Division Two |
| 1951–52 | Mistrzostwo Third Division South, awans do Division Two |
| 1958–59 | Mistrzostwo Division Three, awans do Division Two |
| 2001–02 | Mistrzostwo Third Division (4. liga), awans do League One |
| 2003–04 | Mistrzostwo League One, awans do Championship |
| 2016–17 | 2. miejsce w League Two, awans do League One |
| 2019–20 | 3. miejsce w League Two, awans do League One |
| 2022–23 | Mistrzostwo League One, awans do Championship |
Devon Professional Championship był rozgrywany od sezonu 1922/23, a przez pięćdziesiąt edycji turnieju Argyle prowadzili ze swoimi 23 zwycięstwami. To pokazuje, jak dominującą siłą był klub na poziomie regionalnym przez większość XX wieku.
Złota era: lata 20. i 30. XX wieku
Historycy klubu zgodnie wskazują, że skład z lat 20. i 30. ubiegłego wieku był prawdopodobnie najsilniejszym w historii Argyle. Zdobyty w sezonie 1929–30 tytuł Third Division South był ukoronowaniem wieloletnich starań — Ray Bowden strzelił 19 goli w 29 meczach ligowych, gdy Argyle w końcu wywalczyli awans do Division Two. Zajęło to dziewięć lat, a Argyle aż sześć razy kończyli sezon jako wicemistrzowie.
Sammy Black — najskuteczniejszy strzelec w historii klubu z 182 golami i drugi pod względem liczby występów zawodnik Argyle — rozegrał dla klubu 491 meczów.
Black, urodzony w Motherwell, został odkryty przez Boba Jacka podczas gry w Kirkintilloch Rob Roy w Glasgow i trafił do Argyle w 1924 roku, strzelając gola już w debiucie — przy okazji rozbicia Brentford 7:1. Był idolem kibiców Home Park, a plotka z lat 20. o możliwym transferze doprowadziła do publicznych zebrań i kampanii „Sammy Must Not Go”. Nie odszedł, a jego rekordy strzeleckie i liczba występów pozostają niepokonane do dziś.
Przełom XXI wieku: Paul Sturrock i historyczne 102 punkty
Po latach wegetacji w niższych ligach klub przeszedł transformację na początku nowego tysiąclecia. Argyle przystąpili do sezonu 2001–02 w Football League Third Division po rozczarowującym 12. miejscu w poprzednim roku. Skończyło się mistrzostwem i pobiciem wielu rekordów klubowych, w tym historycznym dorobkiem 102 punktów. Argyle wygrali 31 meczów, 9 zremisowali i 6 przegrali z 46 możliwych.
Pod zarządem Tony’ego Pulisa klub wywalczył awans do Championship w 2004 roku. Było to jedno z najważniejszych osiągnięć w historii klubu, pozwalające Plymouth rywalizować na wyższym poziomie i zyskać ogólnokrajowe uznanie.
Epizod w Championship: sześć sezonów na zapleczu Premier League
Najlepsze lata w drugiej lidze
Sezon 2009–10 był szóstym z rzędu sezonem Argyle w drugiej lidze angielskiej, zwanej Championship. Przez ten czas klub zdążył poznać smak zarówno przyzwoitych wyników, jak i walki o utrzymanie. Argyle przystąpili do sezonu 2008–09 w Championship po czwartym kolejnym roku w tej lidze, poprzedzonym bardzo przyzwoitym 10. miejscem.
Szczytowym osiągnięciem w Championship było 10. miejsce w sezonie 2007–08 — najwyżej, jak Plymouth zdołało się uplasować w drugiej lidze w XXI wieku. W tamtym sezonie najskuteczniejszym zawodnikiem był Ebanks-Blake z 11 golami w lidze.
Degradacja i kryzys finansowy
Kampania 2009–10 zakończyła się bolesną degradacją do League One — Argyle wygrali zaledwie 11 meczów, 8 zremisowali i 27 przegrali. Potem sprawy przybrały jeszcze gorszy obrót. Klub przeszedł przez finansową administrację na początku lat 10. XXI wieku, spadając aż do League Two, zanim odbudował się pod kierunkiem kolejnych menedżerów.
W sezonie 2010–11 Argyle zajęli 23. miejsce w League One i znów spadli — tym razem do League Two. Był to jeden z najciemniejszych rozdziałów w historii klubu, a kibice przez kilka lat nie wiedzieli, czy Argyle w ogóle przetrwa jako profesjonalny klub.
Powrót do Championship: sezon 2022–23 i Steven Schumacher
Prawdziwy przełom nastąpił w sezonie 2022–23. Menedżer Steven Schumacher potrzebował tylko jednego pełnego sezonu, żeby poprowadzić Devon do tytułu — zadanie, z którym nie poradziło sobie dziewięciu poprzednich trenerów przez 19 długich lat. Argyle zdobyli 101 punktów, wygrali 31 meczów, 8 zremisowali i 7 przegrali z 46 możliwych.
Najskuteczniejszym strzelcem sezonu 2022–23 był Ryan Hardie — 13 goli w lidze i 17 we wszystkich rozgrywkach.
W tym samym sezonie Argyle dotarli do finału EFL Trophy na Wembley, co tylko potwierdziło, że to był wyjątkowy rok dla całego klubu. Powrót do Championship po 13 latach nieobecności był świętowany przez całe Plymouth.
Championship 2023–2025: wzloty i upadki
Dwa sezony w Championship pokazały, jak duży jest dystans między trzecią a drugą ligą angielską. W sezonie 2024–25 Plymouth Argyle znalazło się wśród trzech klubów relegowanych z Championship — obok Luton Town i Cardiff City. Argyle zanotowali w tamtym sezonie najdłuższą serię bez wygranej spośród wszystkich 24 drużyn — aż 15 meczów z rzędu bez zwycięstwa.
- Największa porażka sezonu: 0–5 z Burnley (22 stycznia 2025)
- Najdłuższa seria bez wygranej w Championship: 15 meczów
- Klub spadł z Championship po dwóch sezonach na zapleczu Premier League
- Trenerem po degradacji został Tom Cleverley
Pod kierunkiem nowego trenera Toma Cleverleya, mianowanego w czerwcu 2025 roku, klub przystąpił do rozgrywek EFL League One po degradacji z Championship na koniec sezonu 2024/25.
Najlepsi strzelcy i rekordziści w historii klubu
Gdy mowa o indywidualnych rekordach Argyle, jedna postać dominuje ponad wszystkimi innymi — Sammy Black. Jego 182 gole w barwach zielono-białych pozostają nieosiągalne dla kolejnych pokoleń napastników. Warto jednak spojrzeć na rekordzistów z poszczególnych epok:
| Zawodnik | Gole / Sezon / Liga | Uwagi |
|---|---|---|
| Sammy Black | 182 gole (1924–1938) | Wszechczasowy rekord klubu w bramkach i 2. miejsce w liczbie występów (491) |
| Ryan Hardie | 17 goli (2022–23) | Najskuteczniejszy w sezonie mistrzowskim League One |
| Graham Carey | 15 goli (2016–17) | Najskuteczniejszy w sezonie awansowym z League Two |
| Paul Gallagher | 13 goli (2008–09) | Najskuteczniejszy w Championship |
| Lorent Tolaj | 21 goli (2025–26) | Najskuteczniejszy w sezonie powrotu do League One |
W 2004 roku Sammy Black został inauguracyjnym członkiem klubowego Hall of Fame i został wybrany przez kibiców do Drużyny Stulecia. Trudno o lepsze potwierdzenie jego statusu w historii Argyle.
Skąd ta nazwa i co oznacza przydomek „Pilgrims”
Klub wziął swój przydomek — The Pilgrims — od Ojców Pielgrzymów. Odzwierciedla on historyczne związki miasta z okrętem Mayflower. To właśnie z Plymouth w 1620 roku wypłynął statek, który zawiózł pierwszych angielskich osadników do Ameryki Północnej — i ta symbolika doskonale wpisuje się w charakter klubu, który przez dekady sam przemierzał kolejne szczeble angielskiej piłki.
Zielone barwy, przydomek Pilgrims i geograficzna odrębność sprawiają, że Argyle ma w angielskim futbolu unikalną tożsamość. Plymouth jest największym miastem w Anglii, które nigdy nie miało drużyny piłkarskiej w pierwszej lidze. To fakt, który z jednej strony boli, z drugiej — motywuje każde kolejne pokolenie kibiców i zawodników.
Wyzwania na kolejne sezony
Po degradacji z Championship w 2025 roku Plymouth Argyle staje przed klasycznym dylematem klubów jojo — jak nie wpaść w pułapkę permanentnego kursowania między drugą a trzecią ligą. Sezon 2025–26 jest 140. sezonem w historii Plymouth Argyle Football Club i pierwszym powrotem do League One od sezonu 2022–23 po degradacji z Championship.
Najskuteczniejszym zawodnikiem w sezonie 2025–26 okazał się Lorent Tolaj z 18 golami w lidze i 21 we wszystkich rozgrywkach. Przy frekwencji rzędu 17 016 kibiców na meczu z Exeter City w kwietniu 2026 roku widać, że zainteresowanie kibiców pozostaje wysokie mimo gry na trzecim poziomie. Baza jest więc solidna — pytanie, czy klub zdoła ją odpowiednio wykorzystać i zbudować drużynę zdolną do powrotu na wyższy poziom bez kolejnej kosztownej wpadki.